Beyoğlu OKB Tedavisi ve Obsesif Kompulsif

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişinin istemsiz ve tekrarlayan düşünceler (obsesyonlar) yaşaması ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak için tekrarlayan davranışlar (kompulsiyonlar) sergilemesi ile karakterize edilen bir kaygı bozukluğudur. OKB, dünya genelinde her 40 kişiden 1’ini etkileyen yaygın bir psikolojik durumdur ve Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile etkili biçimde tedavi edilebilir.

Ben Uzman Klinik Psikolog Esra Sayın. İstanbul Beyoğlu’ndaki kliniğimde OKB tedavisinde BDT’nin bir alt dalı olan Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP) tekniğini uyguluyorum. Bu yazıda OKB’nin ne olduğunu, türlerini ve tedavi sürecini açıklayacağım.

OKB Nedir? Obsesyonlar ve Kompulsiyonlar

OKB’yi anlamak için iki temel kavramı bilmek gerekir:

Obsesyonlar: Kişinin istemeden zihnine gelen, rahatsız edici ve kontrol edemediği tekrarlayan düşünceler, imgeler veya dürtülerdir. Örnekler:

• “Ellerim kirli, mikrop kapabilirim” (kirlenme obsesyonu)
• “Kapıyı kilitlememişimdir, eve hırsız girer” (kontrol obsesyonu)
• “Sevdiklerime zarar verebilirim” (zarar verme obsesyonu)
• “Her şey simetrik ve düzenli olmalı” (düzen obsesyonu)

Kompulsiyonlar: Obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmak için yapılan tekrarlayan davranışlar veya zihinsel ritüellerdir. Örnekler:

• Saatlerce el yıkama veya dezenfektan kullanma
• Kapıyı, ocağı, musluğu tekrar tekrar kontrol etme
• Eşyaları belirli bir düzende sıralama
• Zihinsel olarak sayma, dua etme veya kelimeleri tekrarlama

OKB’nin paradoksu şudur: Kompulsiyonlar kısa vadede kaygıyı azaltır, ancak uzun vadede obsesyonları güçlendirir. Beyin “bu ritüeli yaptığında güvende olursun” mesajını pekiştirir ve döngü sürekli büyür.

OKB Türleri

OKB farklı temalarda kendini gösterebilir:

• Kirlenme/Bulaşma OKB’si: Mikrop, kir veya kimyasal maddelere karşı aşırı korku ve buna bağlı yıkama kompulsiyonları.
• Kontrol OKB’si: Bir felaketin önüne geçmek için sürekli kontrol etme (kapı, ocak, elektrik).
• Simetri ve Düzen OKB’si: Her şeyin belirli bir düzende, sırada veya simetride olması gerektiği hissi.
• Zarar Verme OKB’si: Kendine veya başkalarına zarar vereceğine dair istem dışı düşünceler. (Not: Bu düşünceler eyleme dönüşmez, ancak yoğun kaygı yaratır.)
• Saf Obsesyonel OKB: Belirgin dışsal kompulsiyonlar olmadan, yoğun zihinsel ritüellerle seyreden OKB türü.

OKB Tedavisinde ERP Nedir?

OKB tedavisinde en etkili yöntem, BDT’nin bir alt dalı olan Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP — Exposure and Response Prevention) tekniğidir.

ERP’de danışan, obsesyonunu tetikleyen duruma kontrollü bir şekilde maruz bırakılır ve kompulsif davranışı yapmaktan kaçınır. Bu süreçte beyin, kompulsiyon yapılmasa bile kaygının zamanla kendiliğinden azaldığını öğrenir.

Örneğin kirlenme OKB’si olan bir danışanla şu şekilde çalışabiliriz:

1. Kaygı hiyerarşisi oluşturulur (en az kaygı veren durumdan en çok kaygı veren duruma).
2. Düşük kaygılı bir durumla başlanır (örneğin: kapı koluna dokunup 5 dakika el yıkamadan beklemek).
3. Kaygı doğal olarak düşene kadar beklenir (habitüasyon).
4. Kademeli olarak daha zorlu durumlara geçilir.

OKB, kaygı bozuklukları ailesi içinde yer alır. Anksiyete tedavisi hakkında detaylı bilgi için ilgili yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

OKB tedavisi için randevu sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.